TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỊNH ĐỨC
Tiết 24: Bài 21
MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT.
Giáo sinh thực hiện : Hoàng Lệ
Giáo viên hướng dẫn : Phùng Thị Trang
Câu 1: Hãy nêu kết luận về sự nở vì nhiệt của chất khí ?
Trả lời:
- Chất khí nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi.
- Các chất khí khác nhau nở vì nhiệt giống nhau.
Câu 2: Tại sao quả bóng bàn đang bị bẹp, khi nhúng vào nước nóng có thể phồng lên ?
Trả lời :
Khi cho quả bóng bàn vào chậu nước nóng, không khí trong quá
bóng bàn bị nóng lên, nở ra làm cho quả bóng phồng lên như cũ.
Em có nhận xét gì về chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe lửa ?
4
I. Lực xuất hiện trong sự co giãn vì nhiệt.
1. Thí nghiệm.
1 thanh kim loại (thanh thép)
1 ốc vặn.
1 chốt ngang.
1 giá đỡ.
Đèn cồn và hộp đựng cồn.
Dụng cụ:
Bài 21: MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT
- Lắp các dụng cụ thí nghiệm như hình 21.1a
+ Đặt thanh kim loại lên giá.
+ Lắp chốt ngang ở phía trong.
+ Vặn ốc để xiết chặt thanh thép lại.
- Đốt nóng thanh thép và quan sát hiện tượng.
Cách tiến hành:
Quan sát thí nghiệm:
Thí nghiệm 1
�Có hiện tượng gì xảy ra đối với chốt ngang?
Chốt ngang bị gãy
C1: Khi nóng lên thanh thép xảy ra hiện tượng gì?
Thanh thép bị đốt nóng : nở dài ra
C2:Hiện tượng xảy ra với chốt ngang chứng tỏ điều gì?
Khi dãn nở vì nhiệt nếu bị ngăn cản thì thanh thép có thể gây ra lực rất lớn
- Lắp các dụng cụ thí nghiệm như hình 21.1b
+ Đặt thanh kim loại lên giá.
+ Lắp chốt ngang ở phía ngoài.
- Đốt nóng thanh thép.
- Vặn ốc để xiết chặt thanh thép lại.
- Dùng khăn tẩm nước lạnh phủ lên thanh thép và quan sát hiện
tượng.
Cách tiến hành:
Thí nghiệm 2
Thí nghiệm 2
C3. Nếu dùng một khăn tẩm nước lạnh phủ lên thanh thép thì chốt ngang cũng bị gãy. Từ đó ta rút ra kết luận gì?
Khi co lại vì nhiệt nếu bị ngăn cản thanh thép có thể gây ra lực rất lớn
C4: Chọn từ thích hợp trong khung để điền vào chỗ trống của các câu sau:
a, Khi thanh thép (1)…………. vì nhiệt nó gây ra (2)……….. rất lớn.
b, Khi thanh thép co lại(3)…………… nó cũng gây ra (4)………..rất lớn.
lực
vì nhiệt
nở ra
lực
:
C5. Em có nhận xét gì về chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe lửa? Tại sao người ta lại phải làm như thế?
Chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray có một khe hở nhỏ.
Khi trời nóng, đường ray dài ra, do đó nếu không để khe hở, sự nở vì nhiệt của đường ray sẽ bị ngăn cản, gây ra lực rất lớn làm cong đường ray.
Chỗ đường ray bị cong lên do chỗ tiếp nối 2 thanh ray không có đủ khe hở cho thanh ray nở dài
Qua bài học này chúng ta có các biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường:

Trong xây dựng (đường ray xe lửa, nhà cửa, cầu,…) cần tạo ra khoảng cách nhất định giữa các phần để các phần đó dãn nở.
Cần có biện pháp bảo vệ cơ thể, giữ ấm vào mùa đông và làm mát vào mùa hè để tránh bị sốc nhiệt, tránh ăn uống thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh.
-Hai gối đỡ có cấu tạo không giống nhau.Một gối đỡ được đặt trên các con lăn, còn gối đỡ kia thì không
- Một đầu gối lên các con lăn tạo điều kiện cho cầu dài ra khi nóng lên mà không bị ngăn cản.
C6: Em hãy quan sát gối đỡ ở hai đầu cầu của cầu thép. Hai gối đỡ đó có cấu tạo giống nhau không ? Tại sao một gối đỡ phải đặt trên các con lăn ?
Các con lăn
Hình 21.3
- Có khoảng cách giữa các nhịp cầu
17
II. Băng kép

- Cấu tạo: Hai thanh kim loại có bản chất khác nhau được tán chặt vào nhau dọc theo chiều dài của thanh tạo thành một băng kép. Ví dụ đồng và thép
Thép
Đồng
1.Thí nghiệm:
Quan sát hình dạng băng kép nếu bị hơ nóng trong hai trường hợp sau : - Mặt đồng ở phía dưới
- Mặt đồng ở phía trên
Hình 21.4
TH1: Mặt đồng ở phía dưới
TH2: Mặt đồng ở phía trên
C7: Đồng và thép nở vì nhiệt giống hay khác nhau?
Các chất rắn khác nhau thì nở vì nhiệt khác nhau. Vì vậy đồng và thép nở vì nhiệt khác nhau.
C8: Khi bi hơ nóng thì băng kép luôn cong về phía nào? Tại sao?
Khi bị hơ nóng băng kép luôn cong về phía thanh thép. Do đồng dãn nở vì nhiệt nhiều hơn thép nên thanh đồng dài hơn và nằm phía ngoài vòng cung
C9: Băng thép đang thẳng, nếu làm lạnh đi thì nó có bị cong không? Nếu có thì cong về phía thanh thép hay thanh đồng? Tại sao?
Có bị cong và cong về phí thanh đồng. Đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn thép nên thanh đồng ngắn hơn, thanh thép dài hơn và nằm ngoài vòng cung
Nhóm 1:
Nhóm 2:
Kết luận:
Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong lại.
Do tính chất này, băng kép được ứng dụng vào việc đóng – ngắt tự động mạch điện (rơ-le trong đèn chớp-tắt, bàn là, nồi cơm điện...).
Chốt
Băng kép
Tiếp điểm
Bàn là điện
Ti?p di?m
Lá đồng
Lá thép
Bang kộp
Đèn báo ®iện
Đèn báo điện
Ti?p di?m
Bang kộp
Lá đồng
Lá thép
C10. Tại sao bàn là điện lại tự động tắt khi đã đủ nóng?
Khi đủ nóng, băng kép cong lên về phía thanh thép , làm ngắt mạch điện
Thanh đồng của băng kép ở thiết bị đóng ngắt của bàn là này nằm ở phía trên hay dưới?
Thanh đồng nằm ở phía dưới
Sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây ra
những lực rất lớn.
Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong lại .
Người ta ứng dụng tính chất này của Băng kép
vào việc đóng –ngắt Tự động mạch điện.

Ghi nhớ
Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ ở trang 67 SGK.
Làm bài tập 21.1 đến 21.5 trang 26 SBT.
Đọc trước bài 22: Nhiệt kế - Nhiệt giai
CHÀO TẠM BIỆT
Xin chân thành cảm ơn