Bài 30
GIẢI BÀI TOÁN VỀ HỆ THẤU KÍNH
Giáo viên: Đặng Phương
THPT Lý Thường Kiệt – Hải Phòng
I. LẬP SƠ ĐỒ TẠO ẢNH:
1/ Hệ hai thấu kính đồng trục ghép cách nhau:
 
d’2 > 0 : Hệ cho ảnh A2B2 là ảnh thật
d’2 < 0 : Hệ cho ảnh A2B2 là ảnh ảo
d’2 → : Hệ cho ảnh A2B2 ở xa vô cực
* Số phóng đại ảnh sau cùng:
k > 0 → ảnh A2B2 cùng chiều với vật AB
k < 0 → ảnh A2B2 ngược chiều với vật AB
 
2/ Hệ hai thấu kính đồng trục ghép sát nhau:
(a)
(b)
2/ Hệ hai thấu kính đồng trục ghép sát nhau:
* Hệ hai thấu kính L1 và L2 tiêu cự f1 và f2 tương đương với một thấu kính L12 có tiêu cự f.
hay độ tụ D = D1 + D2
SƠ ĐỒ TẠO ẢNH
Phương pháp giải
+ Khoảng cách từ ảnh A1B1 đến thấu kính L1:
+ Khoảng cách từ A1B1(xem như là vật) đến thấu kính L2:
d2 = l - d`1
+ Khoảng cách từ ảnh A2B2 đến thấu kính L2:
+ Số phóng đại ảnh sau cùng:
III. CÁC BÀI TẬP VÍ DỤ:
Ví dụ 1: Cho f1 = 20 cm; f2 = 30 cm; l = 70 cm; d1 = 60 cm. Hãy xác định vị trí ảnh cuối cùng ( d2’ = ? ) và số phóng đại ảnh cuối cùng của hệ?
Ví dụ 1:
d2 = l - d`1 = 70 – 30 = 40 ( cm )
III. CÁC BÀI TẬP VÍ DỤ:
Ví dụ 2: Một hệ gồm hai thấu kính đồng trục ghép sát nhau : L1 có f1 = 15 cm; vật AB cách L1 một đoạn d1 = 10 cm; qua hệ thấu kính cho ảnh cuối cùng cách L2 một đoạn d2’ = 30 cm. Hãy tính tiêu cự của thấu kính L2 ( f2 = ? )
Ví dụ 2:
SƠ ĐỒ TẠO ẢNH
.
Câu 1:
Cho hai thÊu kÝnh héi tô L1, L2 cã tiªu cù lÇn lu­ît lµ 20 (cm) vµ 25 (cm), ®Æt ®ång trôc vµ c¸ch nhau mét kho¶ng a = 80 (cm). VËt s¸ng AB ®Æt tr­uíc L1 mét ®o¹n 30 (cm), vu«ng gãc víi trôc chÝnh cña hai thÊu kÝnh. ¶nh A2 B2 cña AB qua quang hÖ lµ
A. ¶nh thËt, n»m sau L1 c¸ch L1 mét ®o¹n 60 (cm).
B. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc L2 c¸ch L2 mét ®o¹n 20 (cm).
C. ¶nh thËt, n»m sau L2 c¸ch L2 mét ®o¹n 100 (cm).
D. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc L2 c¸ch L2 mét ®o¹n 100 (cm).
TRẮC NGHIỆM HỆ THẤU KÍNH
.
Câu 2:
HÖ quang häc ®ång trôc gåm thÊu kÝnh héi tô O1
(f1 = 20 cm) vµ thÊu kÝnh héi tô O2 (f2 = 25 cm) ®­uîc ghÐp s¸t víi nhau. VËt s¸ng AB ®Æt tru­íc quang hÖ vµ c¸ch quang hÖ mét kho¶ng 25 (cm). ¶nh A2 B2 cña AB qua quang hÖ lµ
A. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 20 (cm).
B. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 100 (cm).
C. ¶nh thËt, n»m sau O1 c¸ch O1 mét kho¶ng 100 (cm).
D. ¶nh thËt, n»m sau O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 20 (cm).
TRẮC NGHIỆM HỆ THẤU KÍNH
.
Câu 3:
Cho thÊu kÝnh O1 (D1 = 4 dp) ®Æt ®ång trôc víi thÊu kÝnh O2 (D2 = -5 dp), kho¶ng c¸ch O1O2 = 70 (cm). §iÓm s¸ng S trªn quang trôc chÝnh cña hÖ, tr­uíc O1 vµ c¸ch O1 mét kho¶ng 50 (cm). ¶nh S2 cña S qua quang hÖ lµ
A. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 10 (cm).
B. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 20 (cm).
C. ¶nh thËt, n»m sau O1 c¸ch O1 mét kho¶ng 50 (cm).
D. ¶nh thËt, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét kho¶ng 20 (cm).
TRẮC NGHIỆM HỆ THẤU KÍNH
.
Câu 4:
Cho thÊu kÝnh O1 (D1 = 4 dp) ®Æt ®ång trôc víi thÊu kÝnh O2 (D2 = -5 dp), chiÕu tíi quang hÖ mét chïm s¸ng song song vµ song song víi trôc chÝnh cña quang hÖ. §Ó chïm lã ra khái quang hÖ lµ chïm song song th× kho¶ng c¸ch gi÷a hai thÊu kÝnh lµ
a = 25 (cm). B. a = 5 (cm).
C. a = 10 (cm). D. a = 20 (cm).
TRẮC NGHIỆM HỆ THẤU KÍNH
.
Câu 5:
HÖ ®ång trôc gåm hai thÊu kÝnh O1 vµ O2 cã tiªu cù lÇn l­uît lµ f1 = 20 (cm), f2 = - 20 (cm), ®Æt c¸ch nhau mét ®o¹n a = 30 (cm), vËt ph¼ng AB vu«ng gãc víi trôc chÝnh tr­uíc O1 vµ c¸ch O1 mét ®o¹n 20 (cm).
¶nh cuèi cïng cña vËt qua quang hÖ lµ
A. ¶nh thËt, n»m sau O2 c¸ch O2 mét ®o¹n 10 (cm).
B. ¶nh thËt, n»m tru­íc O2 c¸ch O2 mét ®o¹n 20 (cm).
C. ¶nh ¶o, n»m tr­uíc O2 c¸ch O2 mét ®o¹n 10 (cm).
D. ¶nh thËt, n»m sau O2 c¸ch O2 mét ®o¹n 20 (cm).
TRẮC NGHIỆM HỆ THẤU KÍNH
.
VD3: (Dạng Bài 3 trang 195)
f1 = 20cm, f2 = -10cm, O1O2 = a = 30cm
Vật AB cách O1 là d1
Tìm d1 để ảnh qua thấu kính là ảnh thật, ảnh ảo, ảnh ở xa vô cực
Tìm d1 để ảnh qua hệ là ảnh thật, cao gấp hai lần vật


Sơ đồ tạo ảnh:
O1 O2
AB  A1B1  A2B2
(d1, d1’ ) ( d2 ,d2’)
VD3:
d2 = l - d`1
 
 
 
Lập bảng xét dấu của d2’ theo d1
Lập bảng xét dấu
d1
0
40
60
+
60- d1
d1- 40
d’2
0
||
0
0
-
-
+
+
+
+
-
-
+
Hệ cho ảnh thật khi d2’ > 0 → 40cm < d1 < 60cm
Hệ cho ảnh ảo khi d2’ < 0 → 0 < d1 < 40cm
d1 > 60cm
Hệ cho ảnh ở xa vô cực d2’ → → d1 = 40cm
.
b) Ta có: d2’ > 0 và |k| = 2
+ k = 2 → d1 = 35cm ( loại )
 
+ k = -2 → d1 = 45cm ( thỏa mãn)
THE END
.
BÀI TẬP VỀ THẤU KÍNH VÀ HỆ THẤU KÍNH - Lớp 11
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB  A1B1  A2B2
d1 d1’ d2 d2’
a) Ta có:
d2 = a - d1` = 30 - ? = - ?
d2` = f2 = - 10 cm.
.
BÀI TẬPVỀ THẤU KÍNH VÀ HỆ THẤU KÍNH - Lớp 11
Bài 3 trang 195
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB  A1B1  A2B2
d1 d1’ d2 d2’
b) Ta có:
.
BÀI TẬPVỀ THẤU KÍNH VÀ HỆ THẤU KÍNH - Lớp 11
Bài 3 trang 195
Sơ đồ tạo ảnh:
L1 L2
AB  A1B1  A2B2
d1 d1’ d2 d2’
b) Ta có:
d1 = 35cm